Europako Banku Zentralak interes-tasak jaitsi dituenez, eta Erreserba Federalak (FED), batez ere, eta beste banku zentral batzuek, aurreikusten dutenez, etorkizuneko jaitsiera horiek enpresen ekonomian, batez ere zorpetuenetan, eta partikularrengan, eta burtsetan errenta aldakorrean eta errenta finkoan egindako inbertsioetan, eta, jakina, gero eta handiagoak diren herrialdeen zorretan nola eragingo duten galdetu behar da.
Kontzeptu horiek argitzen saiatuko gara.
Enpresak, herrialdeak eta partikularrak
Lehenik eta behin, bi agertoki bereizi behar dira. Alde batetik, interes batzuk ordaintzeko dagoen zorra dago. Tasak jaistean, finantzaketa merkeagoa lortzeko eta zorraren zati bat interes handiagoekin amortizatu ahal izateko aukera dago, batez ere herrialdeentzat. Horrela, gastuak murrizten dira. Hori oso garrantzitsua da enpresa zorpetuenentzat ere, bereziki burtsan kotizatzen dutenentzat, horrela haien kotizazioa hobetu baitaiteke.
Bigarrenik, motak jaistean eta finantzaketa merkeagoa lortu ahal izatean, finantzaketa berriak eskatzera bultza ditzake, eta bezeroak, enpresak zein partikularrak, jarduera berriei ekitera anima ditzake, bai enpresakoak, bai, bereziki, hipoteka-merkatuan, kontsumoa suspertzeaz gain.
Hirugarrenik, eta ez garrantzi gutxiagokoa, hasiera batean finantza-erakundeen burtsako kotizazioan eragin negatiboa izan zezakeena, jardueraren gehikuntzak konpentsa dezake, osorik edo zati batean, tasen jaitsiera hori.
Burtsa: errenta aldakor eta finkoari nola eragiten dion
Burtsako baloreen kotizazioa da tasen aldaketaren ondorioetako bat. Eta horrek ez die bankuei bakarrik eragiten, baita burtsan eta errenta finkoan kotizatzen duten enpresei ere.
Burtsan erabili ohi den axiometako bat da tasak igotzen direnean, errenta aldakorra jaisten dela eta errenta finkoa onuragarri dela, eta tasak jaisten direnean, errenta finkoko dirua errenta aldakorrera eraman daitekeela.
Horrek azalpen bat behar du:
Konpainia baten edo bonu batzuen balioa kalkulatzeko, formula sinple hau erabiltzen da: Balioa = Prezioa/interesa.
Ikus dezagun adibide erraz batzuekin:
Errenta aldakorrean etorkizuneko diru-sarreren fluxuak kalkulatzen dira. Oso epe luzera direnean, adibidez, diru-sarrerarik ez duten edo gutxi dituzten konpainiak, baina etorkizunera begira askoz gehiago espero dituztenak, hauek dira growth konpainiak. 1.000 euroko prezioa badugu, % 2ko interes-tasan, konpainia horren egungo balioa 50.000 eurokoa izango litzateke. Interes-tasa % 1era jaitsiz gero, balioa bikoiztu egingo litzateke, 100.000 euroraino. Tasak ehuneko puntu bat jaisteak aktiboaren balioa igoarazten du, eta, beraz, growth konpainiak izango dira onuragarrienak.
Errenta finkoaz ari bagara, prozedura antzekoa da, baina interpretazioa, oro har, desberdina da. Ikus dezagun beste adibide batekin.
Demagun 10.000 euroko bonuak ditugula, % 3ko interesa dutenak eta 20 urteko epea dutenak. Horrek esan nahi du aldi horretan urtean 300 euroko interesak jasoko ditugula. Orain % 2ko interesa duten bonuak jaulkitzen badira, horrek esan nahi du urtean 300 euroko interesak lortzeko 15.000 €inbertitu beharko liratekeela. 10.000 €-tik % 3ko intereserako bonu horiek prezioa baino merkatu-balorazio handiagoa izango lukete, 15.000 €-ra arte, orduan berdinduko bailitzateke balioa. Bonu horien jabeak erosketarena baino prezio handiagoan sal ditzake, amortizatu arte geratzen den denboraren arabera. Zenbat eta epe luzeagoa, orduan eta prezio altuagoa.
Aitzitik, interesa % 4ra igoko balitz, 300 €-ko interesak lortzeko 7.500 €baino ez lirateke inbertitu beharko, eta, beraz, bonu horien balioak balioa galduko luke.
Azken batean, inbertitzaileak errentagarritasuna handitu nahi du, eta aukerak egon daitezke, batez ere errenta finkoaren kasuan, bai eta bonuen kasuan ere, bai jaulkipen berrietan, bai lehendik daudenetan.
Oro har, bonuen prezioak, epe luzeenekoak bereziki, sentikorragoak dira interes-tasen aldaketen aurrean. Horrela, laburbilduz, esan daiteke tasak jaisten direnean, bonuek balioa handitzen dutela, eta igotzen direnean, kaltetu egiten direla, haien balioa jaitsi egiten delako.
Baina horrek ez du esan nahi errenta finkoan errentagarritasun-aukerarik ez dagoenik, 5 urtetik beherako epe laburreko bonuekin jokatuz, epe luzeagoetan bi noranzkoetan aldaketak gerta baitaitezke ekonomiaren martxaren arabera, bereziki inflazioaren bilakaeraren ondorioz, banku zentralek oso kontuan hartzen baitute helburu hori.
Errenta finkoko funtsak errenta aldakorrera aldatzea
Interes-tasak jaisten direnean, bonuen errentagarritasuna murriztu egiten da, eta, ondorioz, inbertitzaileak gehiago arriskatzen dira errentagarritasun hobeak lortzeko.
Horregatik, errenta aldakorrean inbertitzea gehiago interesatzen zaiela erabaki dezakete, hau da, akzioak, dela akzio zehatzak erosteko inbertsio zuzenaren bidez, dela inbertsio-funtsen bidez, errentagarritasun txikiagoa izan dezaketen arren, babes handiagoa eskaintzen baitute merkatuaren aldakortasunaren aurrean.
Horrek ez du esan nahi arriskurik ez dutenik; izan ere, burtsan inbertitzeak beti dakar arriskua; aitzitik, arriskua aldatu egin daiteke. Horregatik esaten da inbertitzaile mota desberdinak daudela: oldarkorrena, gehien jokatzen dena, kontserbadoreena, hainbesteko arriskurik hartu nahi ez duena.
Inbertitzaile txiki askoren akats ohikoenetako bat Errenta finkoa esamoldeak segurtasuna adierazten duela sinestea da, eta hori ez da egia. Horrek esan nahi du, modu errazean esatearren, bere inbertsioagatik jasoko dituen interesak definituta daudela eta hori ez dela aldatzen. Baina bere inbertsioaren balioa alda daiteke. Adibide erraz batekin ikus dezakegu.
Altxorreko Letrak oso finantza-tresna ezaguna dira, eta eskatzen dute errentagarritasun erakargarriagatik. Tresna segurua eta arriskurik gabekoa da. Baina ñabardurak egin behar dira. Jaulkitzeko unean erosten badira eta azken amortizaziora arte itxaroten bada, seguruak dira eta ezarritako prezioa kobratuko da.
Baina bi aldaera daude. Bigarren mailako merkatuan erosten badira, burtsa, jaulki ondoren, prezioa desberdina izango da, handiagoa edo txikiagoa, erosten den unearen arabera. Era berean, jaulkipenaren unean edo burtsan erosten bada, eta mugaeguna baino lehen amortizatzen bada, prezioa merkatuko kotizazioaren araberakoa izango da; beraz, arriskua egon daiteke, erosketa-prezioaren gainean positiboa edo negatiboa izan daitekeena.
Edonola ere, FEDen eta EBZren erabakiei itxaron beharko zaie, lehenik eta behin, inbertitzaileek beren interesak defendatzeko hartuko dituzten ondorioak eta estrategiak ikusteko.
Azken iruzkin gisa, esan daiteke banku zentralek interes-tasetan egindako aldaketek zorpetuta dauden inbertitzaileei, enpresei, herrialdeei eta partikularrei eragingo dietela, baina aldaketa edozein dela ere, merkatua ezagutzen dutenei aukerak eskain diezazkieketela, ahal den neurrian, burtsan segurtasuna ez baita inoiz existitzen.
Egilea: Juan Alberto González Cenzano
Ekonomialaria. Secot Bizkaia Senior.